Auteursrecht & Collectief Beheer | vrijdag 23 januari 2026 

Tijdens deze middag praten onder andere Stef van Gompel (VU) en Marcel de Zwaan (Bremer & De Zwaan) u bij over recente ontwikkelingen op het gebied van auteursrecht en collectief beheer.

Het programma

Jurisprudentie auteursrecht en het collectieve beheer

Arnout Groen (Visser Schaap & Kreijger) geeft een overzicht van de jurisprudentie, waarin onder andere de Thethered Download-zaak naar voren komt.

Arnout Groen is sinds 1 november 2025 is partner bij het advocatenkantoor Visser Schaap & Kreijger. Hij is gespecialiceerd in intellectueel eigendoms- en mediarecht met ruim twintig jaar ervaring in advies en procesvoering. In tal van complexe en baanbrekende zaken procedeerde Groen tot aan de Hoge Raad en het Hof van Justitie van de EU. Groen heeft onder meer bijzondere expertise in auteursrechtelijke heffingen en collectief beheer en de doorwerking van het Unierecht in het nationaal IE-recht.

Is het collectieve beheer AI-proof?

Daniel Gervais (The American Law Institute, Vanderbilt University) bespreekt in zijn bijdrage of het collectieve beheer AI proof is. Collectieve beheersorganisaties (CBO’s) fungeren als essentiële intermediairs die de licentiëring van creatieve werken vereenvoudigen. Zij doen dit door rechten te bundelen en royalty’s aan makers te verdelen. Deze organisaties pakken de economische en juridische complexiteit van het digitale tijdperk aan, waarin hoge transactiekosten individuele onderhandelingen tussen auteurs en gebruikers vaak onmogelijk maken.

Nu generatieve artificiële intelligentie het creatieve landschap transformeert, zijn CBO’s bij uitstek gepositioneerd om rechtszekerheid te bieden aan AI-ontwikkelaars en er tegelijkertijd voor te zorgen dat rechthebbenden eerlijk worden vergoed voor trainingsdata. Via vrijwillige collectieve licenties slaan CBO’s een brug tussen veranderende auteursrechtelijke kaders en het grootschalige gebruik van werken in moderne technologie. Uiteindelijk kan het versterken van de mandaten van CBO’s essentieel zijn om een evenwichtige markt te behouden die innovatie bevordert, zonder dat makers daarbij uit het oog worden verloren. Tegelijkertijd blijven fundamentele vragen bestaan: welke vormen van gebruik lenen zich voor collectieve licentiëring, en welke niet?

Deze bijdrage zal in het Engels zijn.

Daniel Gervais is professor of law en Milton R. Underwood Chair in Law aan de Vanderbilt University Law School. Zijn werk richt zich op internationaal recht van intellectuele eigendom, waaronder auteursrecht, en op de implicaties van internationale handels- en investeringsverdragen voor intellectuele eigendom en innovatie.

Een pleidooi voor AI-heffing

In zijn bijdrage gaat Paul Keller (Open Future, COMMUNIA, IViR) in op drie kernpunten. Ten eerste betoogt hij waarom Europa publieke AI-infrastructuur nodig heeft als alternatief voor de huidige dominantie van commerciële, grotendeels Amerikaanse AI-systemen. Ten tweede legt hij uit waarom het inzetten van het auteursrecht - en met name licentieverlening voor AI-training - geen effectief antwoord is: het schaadt Europese innovatie en biedt geen duurzaam perspectief voor makers, rechthebbenden en andere bijdragers aan het informatie-ecosysteem. Tot slot bespreekt hij een alternatief: een vorm van gebruiks- of inzetgebaseerde vergoeding (heffing of belasting) op AI-toepassingen, waarmee de economische waarde die door AI wordt gegenereerd kan worden herverdeeld ten gunste van makers, rechthebbenden en de publieke informatie-infrastructuur.

Paul Keller is medeoprichter en Director of Policy bij Open Future en voorzitter van de COMMUNIA Association for the Public Domain. Paul heeft meer dan twintig jaar ervaring als media-activist, pleitbezorger van open beleid en systeemarchitect gericht op het verbeteren van de toegang tot kennis en cultuur. Daarnaast is Keller onderzoeker bij het Institute for Information Law van de Universiteit van Amsterdam en maakt hij deel uit van de adviesraden van het Glushko & Samuelson Information Law and Policy Lab en de Europeana Foundation. Ook is hij bestuurslid van Public Spaces, een coalitie van Nederlandse maatschappelijke organisaties die werken aan publieke digitale infrastructuren.

Paneldiscussie

We sluiten het seminar zoals gebruikelijk af met een panel. Hierin nemen Philippe Remarque (DPG Media), Sarah El Boujdaini (Digitale zaken, D66)  en Johan de Groot (Commissariaat van de Media) deel.

Samen met hen en Paul Keller bespreken we de ambitie om een zelfstandige nationale of Europese publieke informatie-infrastructuur op te bouwen of in stand te houden. We bespreken hoe realistisch dit is en wat er voor nodig is om dit te bereiken. De verdeling van opbrengsten uit AI-heffingen vormt een ander scherp punt. Waarom zou de volledige vergoeding niet naar de makers gaan, als hun werk de bron is van de getrainde modellen? Uiteraard is hierbij ook ruimte voor reflecties en inbreng vanuit de zaal. 

Praktische informatie

Datum: vrijdag 23 januari 2026
Tijd: 13.00 - 17.30 uur (inloop vanaf 12.30 uur, met borrel na afloop)
Accreditatie: 4 PO punten
Locatie: De Burcht, Amsterdam